Szkolny bullying a PTSD: nowa metaanaliza 38 badań wśród młodzieży

Naukowcy zebrali wyniki 38 badań i potwierdzili, że doświadczanie przemocy rówieśniczej w szkole wiąże się z objawami zespołu stresu pourazowego (PTSD) u dzieci i młodzieży. Związek jest istotny statystycznie, choć nie jest bardzo silny, a autorzy zaznaczają, że nie da się wykluczyć innych wyjaśnień.

Co zbadano

Zespół kierowany przez Serap Keles przeszukał siedem baz danych i wybrał 38 badań spełniających kryteria ustalone jeszcze przed rozpoczęciem analizy. Praca jest aktualizacją wcześniejszej metaanalizy, która wykazała związek między bullyingiem a objawami PTSD, ale obejmowała zarówno dzieci, jak i dorosłych. Tym razem skupiono się wyłącznie na uczniach i młodzieży.

Wyniki opublikowano w czasopiśmie „Educational Research Review”.

Najważniejsze wnioski

• Odsetek młodych osób, u których nasilenie objawów PTSD przekraczało progi diagnostyczne w kwestionariuszach, wahał się od 12,1% do 65,8% w zależności od badania.
• Łączny współczynnik korelacji wyniósł r = 0,237, czyli mówimy o związku istotnym, ale umiarkowanym.
• Wyniki badań były mocno zróżnicowane, więc w konkretnych grupach związek może być słabszy lub silniejszy.
• Na siłę zależności wpływały m.in. średni wiek badanych oraz rodzaj grupy: ofiary, sprawcy albo osoby będące jednocześnie sprawcami i ofiarami.

Autorzy podkreślają, że nie można wykluczyć alternatywnych wyjaśnień, na przykład innych rozpoznań, które dają podobne objawy. Metaanaliza pokazuje powiązanie, a nie dowodzi, że to właśnie bullying jest jedyną przyczyną PTSD.

Dlaczego to ważne w szkole

Wcześniejsze badania łączyły przemoc rówieśniczą z gorszymi wynikami w nauce i większymi problemami psychicznymi. Spór o to, czy bullying można uznać za zdarzenie traumatyczne mogące prowadzić do PTSD, wciąż trwa. Nowa analiza dostarcza argumentów, że skutki mogą być poważniejsze, niż się czasem zakłada. Badacze zwracają uwagę, że wiedza o psychologicznych konsekwencjach jest potrzebna nauczycielom, psychologom szkolnym i osobom odpowiedzialnym za politykę oświatową przy tworzeniu skutecznych form wsparcia.

Co to oznacza w Polsce

Badanie ma charakter międzynarodowy i nie dotyczy bezpośrednio polskich szkół, ale wnioski są uniwersalne. W praktyce oznacza to, że nauczyciele i rodzice powinni poważnie traktować uporczywe objawy u dziecka po doświadczeniu przemocy rówieśniczej, takie jak nawracające złe wspomnienia, lęk, unikanie szkoły czy problemy ze snem. Takie sygnały warto omówić z pedagogiem lub psychologiem szkolnym, a w razie potrzeby skonsultować z psychologiem dziecięcym bądź psychiatrą.

Wyniki sugerują też, że uwagi wymagają nie tylko ofiary. Wyraźnie wyodrębniono osoby, które są jednocześnie sprawcami i ofiarami, a rodzaj grupy okazał się istotny dla siły związku. Przy planowaniu pomocy w szkole warto więc patrzeć szerzej niż tylko na jedną stronę konfliktu.

Źródło: Medical Xpress – „School bullying tied to symptoms and diagnosis of PTSD”